15ο Φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας 2009

Μια δεύτερη ανάγνωση

Με δύο μουσικές ταινίες ξεκινά η δεύτερη θέαση του Φεστιβάλ. Η μουσική παθιάζει τους νέους και ξυπνά αναμνήσεις σε όσους έχουν ζήσει πρόσωπα και καταστάσεις. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που τραβούν την προσοχή του κοινού. Ένας άλλος λόγος είναι ότι η μουσική από μόνη της κρατά ρυθμό και ζωντανεύει ένα μεγάλο μέρος του Φεστιβάλ, ενώ, μέσα από αυτές τις ταινίες περνούν σαφή πολιτικά μηνύματα.

 

ΜΟΥΣΙΚΑ ΣΚΑΜΠΑΝΕΒΑΣΜΑΤΑ

Στην ιστορία των Anvil αναφέρεται η ταινία «Anvil! η ιστορία των Anvil» («Anvil! the story of Anvil»), ΗΠΑ (2008, 90΄), του Sacha Gervasi. Από 14 ετών ξεκίνησαν ο Ρομπ Ράινερ και ο Στιβ Κουντλόου και έφτιαξαν ένα ροκ συγκρότημα που τοποθετήθηκε από την αρχή στο χώρο του σκληρού ροκ, στο μέταλ κομμάτι του. Περιέργως όμως το συγκρότημα τέλειωσε μετά από κάποιες περιοδείες, ξεκινώντας από τον Καναδά, από το Τορόντο, και γυρνώντας την Αμερική.

Διαφορετική ήταν η ιστορία των Tap. Στην ταινία «This is Spinal Tap», του Rob Reiner, αμερικάνικη παραγωγή (1984, 82΄), έχουμε την ιστορία των Tap, κινηματογραφημένη από ένα κινηματογραφιστή ο οποίος ήταν παθιασμένος με τη μουσική τους. Όταν το συγκρότημα ήρθε από την Αγγλία στην Αμερική, τότε αυτός αποφάσισε να τους κινηματογραφήσει στην περιοδεία τους. Βλέπουμε τη ζωή του συγκροτήματος μέσα από αυτή τη διαδρομή, τις πιέσεις, τα συμφέροντα, το μάρκετινγκ, τις φυγόκεντρες δυνάμεις που κινδύνεψαν να διαλύσουν το συγκρότημα. Η ταινία με το ελάχιστο παρεμβατικό μοντάζ μας δείχνει το κλίμα αυτής της εποχής, τη μουσική σκηνή, τις αντιδράσεις του κοινού. Πολύ ωραία ταινία τεκμηρίωσης που δημιουργεί μια αφήγηση μέσα από το μοντάζ.

ΒΑΜΠΙΡ ΚΑΙ ΒΑΜΠΙΡ

Και όταν λέμε για cult το εννοούμε. Η ταινία του Phil Claydon, «Lesbian vampire killers», αγγλική παραγωγή (2009, 88΄) βουτά μέσα στον ωκεανό του cult. Ένα μπαρ που θα μπορούσε να ήταν ένα gay μπαρ, αλλά με χαρακτήρα μεσαιωνικό. Μια ταινία που βγάζει πολύ γέλιο μέσα από τον τρόμο. Τα βαμπίρ έχουν ερωτικές προτιμήσεις και δε φοβούνται να το δείχνουν.

Τα άλλα όμως βαμπίρ είναι πιο επικίνδυνα. Στην ταινία του Philippe Lioret, «Welcome», Γαλλία (2009, 116΄) βλέπουμε την πραγματικότητα στην πιο σκληρή της εκδοχή. Στη Γαλλία φτάνουν οι λαθρομετανάστες για να περάσουν, από το Καλαί, στην Αγγλία. Μέσα σε φορτηγά προσπαθούν να κρυφτούν, αλλά με ειδικές συσκευές, που ανιχνεύουν το διοξείδιο του άνθρακα, τους βρίσκουν. Ένας από αυτούς έχει έρθει από το Κουρδιστάν αλλά δεν καταφέρνει να βάλει για όσο χρονικό διάστημα πρέπει τη σακούλα στο κεφάλι του, έτσι τους ανακαλύπτουν. Επειδή είναι έφηβος δε θα τον απελάσουν, αυτός θα προσπαθήσει να μάθει κολύμπι για να περάσει απέναντι τη Μάγχη κολυμπώντας. Θα γίνει φίλος με το δάσκαλο της κολύμβησης, αυτός θα καταλάβει το σκοπό του, θα προσπαθήσει να το βοηθήσει και για αυτό το λόγο θα τον κυνηγήσει η αστυνομία επειδή δεν πρέπει να βοηθά τους λαθρομετανάστες! Θέλει να περάσει απέναντι για να βρει την κοπέλα που αγαπά. Την πρώτη φορά θα αποτύχει, τη δεύτερη θα εντοπιστεί από την αγγλική ακτοφυλακή και, στην προσπάθειά του να ξεφύγει, θα πνιγεί.

Ίσως η πιο δυνατή ταινία, με πολιτικό χαρακτήρα, των τελευταίων χρόνων. Ανάγλυφα φαίνεται η σκληρότητα της πολιτικής του Σαρκοζί. Οι άνθρωποι-τέρατα, οι αστυνομικοί, είναι αυτοί που εξασκούν την πιο απάνθρωπη και σκληρή πολιτική. Ο σκηνοθέτης δεν καταφεύγει ούτε μια στιγμή στην εύκολη συγκίνηση, στον εκβιασμό του συναισθήματος, στο τέλος έρχεται η συγκίνηση και η οργή. Μια ταινία που είναι επίκαιρη και θα είναι για αρκετά χρόνια ακόμα.

ΑΦΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΑΠΙΣΤΙΕΣ

Η Αμερική μας έχει συνηθίσει στις ρομαντικές κομεντί. Ταιριάζουν πολύ στο Χόλυγουντ και σε μια ψεύτικη εικόνα που θέλει να περάσει, για την αμερικάνικη κοινωνία και, κατ’επέκταση για όλο τον υπόλοιπο κόσμο. Έτσι στην ταινία «Adventureland», ΗΠΑ (2009, 107΄), ο Greg Mottola μας περιγράφει μια ρομαντική ιστορία αγάπης όπου ένας νεαρός από συνεσταλμένος και παρθένος στον έρωτα, γίνεται μεγάλος εραστής, περιζήτητος σε όλες τις γυναίκες! Η επιτυχία έρχεται μόνη της και μαζί με αυτή και η ευτυχία. Μαζί με αυτά έρχονται και η προσωπική καταξίωση. Μια σεξιστική ταινία που αρνείται να δει τα σοβαρά προβλήματα των νέων, τα προσπερνά και δεν τους δίνει καμία σημασία. Κερδίζει σε εφέ αλλά χάνει στη δύναμη της αφήγησης. Δε μας πείθει.

Στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, στην Αγγλία ο Andrea Arnold θα κάνει την ταινία «Fish tank» (2009, 124΄), όπου ο έρωτας είναι η αφορμή να δούμε τα πραγματικά και σοβαρά προβλήματα της εποχής μας. Μια νεαρή που δεν έχει καταφέρει να βρει ερωτικό σύντροφο γιατί είναι επιθετική και για αυτό ζει στο περιθώριο, θα ζήσει δύο μεγάλες ερωτικές στιγμές: Η πρώτη είναι με τον γκόμενο της μάνας της, ο οποίος στην αρχή θα της φερθεί πατρικά, στη συνέχεια θα κάνει έρωτα μαζί της, όταν η μάνα της έχει πάει να κοιμηθεί. Η δεύτερη είναι με ένα τσιγγανόπουλο που θα τη συμπαθήσει και τελικά θα τη βοηθήσει να ξεφύγει από τα αδέλφια του. Η πρώτη στιγμή καταλήγει σε μια αποτυχία, αφού πιάνει τον γκόμενο με την οικογένειά του, βλέπει ότι έχει ένα παιδί. Η πολύ δυνατή στιγμή είναι αυτή που παίρνει το μικρό παιδί του, πιθανόν για να το απαγάγει, κινδυνεύει όμως αυτό να πνιγεί στη θάλασσα, τελικά το επιστρέφει στην οικογένειά του, αυτή η στιγμή μας φέρνει στο μεγάλο ανθρώπινο δράμα και στη μεγάλη ανατροπή που θα είναι η ολοκλήρωση του χαρακτήρα της και η φυγή της μαζί με το νεαρό φίλο της. Εξαιρετική ταινία που ακολουθεί τα βήματα του Lee και του Loach, βαδίζει στο δρόμο του free cinema. Η δύναμή της μας εκπλήσσει και είναι μια καλή ευκαιρία να δούμε τις ταξικές αντιθέσεις με μια διαφορετική ματιά, βγάζοντας όμως τα ίδια συμπεράσματα.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΚΑΝΔΑΛΑ

Ο Steven Soderbergh θα φέρει την ταινία του «The informant!», ΗΠΑ (2009, 108΄). Έχουμε ξανά το ίδιο αφηγηματικό μοτίβο. Ένα στέλεχος σε μια αμερικάνικη πολυεθνική επιχείρηση ανακαλύπτει οικονομικά σκάνδαλα και, όταν πιέζεται, αποφασίζει να τα αποκαλύψει στο FBI. Το παιχνίδι περιπλέκεται όταν αλλάζουν οι οικονομικές συναλλαγές, έχει πεισθεί ότι μπορεί να βγει κερδισμένος, αθετεί τη συμφωνία του με το FBI, αλλά όταν πλέον οι πράκτορες τον πιέζουν, τότε θα συνεργαστεί.

Βλέπουμε ότι και ο κύκλος αυτών που θέλουν να εξιχνιάσουν το έγκλημα δεν είναι καθαρός. Η νομική βάζει εμπόδια σε αυτή τη διαδικασία, ο μάρτυρας δεν είναι και τόσο προστατευμένος, τελικά το σύστημα θα κερδίσει. Αυτή η μοιρολατρία που περνά η ταινία είναι καταστροφική. Δε βλέπουμε μια δράση σε επίπεδο λαού, αλλά αποκλειστικά και μόνο το παρασκήνιο. Τα συνδικάτα ουσιαστικά, για το σκηνοθέτη, δεν υπάρχουν. Τελικά ο άνθρωπος είναι μια μονάδα που δεν μπορεί να κάνει τίποτε ενάντια στο σύστημα, το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να παραιτηθεί από τις προσπάθειές του. Και τελικά το σύστημα κερδίζει κατά κράτος. Μια αντιδραστική αντίληψη που δεν έχει να κάνει με την κοινωνική πάλη, με τις διεκδικήσεις του λαού, μια απογοήτευση αδικαιολόγητη και απολίτικη.

Γιάννης Φραγκούλης

 

15ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ 2009 -ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ