12ο Φεστιβάλ Μεσογειακού Ντοκιμαντέρ

Φαλκόνε - Μπορσελινο - Λαύριο

To Φεστιβάλ Μεσογειακού Ντοκυμαντέρ στο Λαύριο

To βαρύ πυροβολικο του Φεστιβάλ Μεσογειακού Ντοκυμαντέρ στο Λαύριο, του μακροβιώτερου ελληνικού Φεστιβάλ στο ειδος, ήταν φέτος η ταινία του Ιταλού σκηνοθέτη Marco Turco “Σε μια άλλη χώρα – Υπέροχα Πτώματα».

 

Το 1992 είχε συγκλονιστεί η παγκόσμια κοινή γνώμη από τη δολοφονία των δύο Ιταλών δικαστών που τόλμησαν να τα βάλουν με την ιταλική Μαφία. Ηταν οι Τζιοβάννι Φαλκόνε και Πάολο Μπορσελινο, οι πρώτοι Σικελοί δημόσιοι κατήγοροι που αντιτάχθηκαν στη μεγαλύτερη εγκληματικη οργάνωση με πλοκάμια στις ΗΠΑ και στη Νότιο Αμερική.
Η δολοφονία του Φαλκόνε έγινε με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο. Μέρα μεσημέρι, καθώς το αυτοκίνητο του δικαστή κυλούσε σ έναν πολυσύχνταστο δρόμο, το οδοστρωμα άνοιξε στα δύο και το αυτοκίνητό του τινάχτηκε στον αέρα παρασύροντας στο θάνατο και όσους βρίσκονταν τριγύρω.
Κατά τη διάρκεια της δίκης ο Φαλκόνε σκεφτόταν ότι μπορει και να τον δολοφονούσαν. Τα βράδια στο σπίτι του κοιμόταν στο πάτωμα για να μην έχει βαθύ ύπνο και είχε δίπλα του περίστροφο. Ο Μπορσελίνο ήταν σίγουρος ότι θα τον δολοφονούσαν.
Οσο η δίκη προχωρούσε τόσο οι ρίζες της Μαφιας μπερδεύονταν με την επίσημη εξουσία του κράτους. Για ένα κόμμα, συγκεκριμένα, από τη στιγμή που η Μαφία ανέλαβε να το «βοηθήσει», το ποσοστό του από 30% εκτινάχτηκε στο 50%.
Η εγκληματικη οργάνωση διαπλέκεται με ανώτατους αστυνομικούς και πολιτικούς, ενώ πουλάει προστασία στο 80% των επιχειρήσεων στο νότο της Ιταλιας.
Φυσικά, υπήρξαν και οι έντιμοι αστυνομικοί που βοήθησαν στο ξεσκέπασμα της υπόθεσης επιστρατεύοντας μαφιόζους δεύτερης κατηγορίας για να αποκαλύψουν πρόσωπα και πράγματα. Και οι δευτεροκλασάτοι αυτοί μαφιόζοι το πλήρωσαν ακριβά. Τα αφεντικά τους, κατά την πάγια τακτική της οργάνωσης, ξεκλήρισαν ολόκληρες τις οικογένειές τους. Σκότωσαν τη γυναίκα τους, τα παιδιά τους, την αδελφή τους, τον γαμπρό τους, τον ανηψιό τους.
Οσο η δίκη προχωρούσε η ταινία γινόταν θρίλερ. Και στο τέλος, όταν ο Διευθυντής της αστυνομίας πηγαίνει στην κηδεία των δικαστών, ένα πάνδημο πλήθος του φωνάζει το φαρμακερό υπονοούμενο: « Εξω η Μαφία από την εκκλησία».
Το Φεστιβάλ Μεσογειακού Ντοκυμαντέρ είναι το 12ο από τότε που ξεκίνησε από τη Σάμο ενώ τα τελευταία τέσσερα χρόνια διεξάγεται στο υπέροχο Βιομηχανικο Πάρκο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνίου με τα αρχιτεκτονικά αριστουργήματα των βιομηχανικών εγκαταστάσεων του 19ου αιώνα. Διοργανώνεται από την «Ενωση Σκηνοθετών – Παραγωγών Ελληνικού Κινηματογράφου», την (ΕΣΠΕΚ), με Διευθυντή τον Δημήτρη Αθανίτη και τους σκηνοθέτες-παραγωγούς Βασίλη Βαφέα και Δημήτρη Κανάκη, και τελεί υπο την αιγίδα της Νομαρχίας Ανατολικής Αττικης με τον Νομάρχη Λεωνίδα Κουρή, ο οποίος παραβρέθηκε στην έναρξη, καυθώς και με τη συνεργασία του Δήμου Λαυρεωτικής και της Εταιρείας Μελετών Λαυρεωτικής.   
Η ποικιλία των ταινιών ήταν μεγάλη και ενδιαφέρουσα με τη συμμετοχή Μεσογειακών χωρών και οι ταινίες ήταν ανοιχτά παράθυρα στην κοινωνία, στην πολιτική, στον άνθρωπο, απ αυτές που δεν μας έχει συνηθίσει ο εμπορικός κινηματογράφος.
Το ντοκυμαντέρ του Νίκου Καβουκιδη «Πόλη μέσα στην πόλη» μας γυρισε στην εποχή της μεταπολίτευσης και της αντίστασης στο Πολυτεχνειο. Ξαναείδαμε το τάνκ που έσπασε την πόρτα του Πολυτεχνείου, ακούσαμε τα μηνύματα από τον αυτοσχέδιο ραδιοφωνικό σταθμό των φοιτητών, τον δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο να αγορεύει, και φτάσαμε στο θρυλικο αεροπλάνο του
Ζισκάρ Ντ Εσταίν που μετέφερε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στις 3.20 τα χαράματα από το Παρίσι για να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας. Είδαμε την πρώτη του εμφάνιση από το μπαλκόνι της Μεγάλης Βρετανίας με το πλήθος από κάτω, και στη συνέχεια την επιστροφή του Ανδρέα Παπανδρέου στην Ελλάδα με το ζιβάγκο και τον κόσμο που τον υποδέχεται. Ο Γεώργιος Μαύρος μιλάει εκ μέρους του κόμματος «Ενωση Κέντρου – Νέες Δυνάμεις» που είναι συνιδρυτής με τους Γεώργιο Μαγγάκη και Γιάγκο Πεσμαζόγλου. Ο «Αττίλας» έχει μπεί στην Κύπρο και βλέπουμε τις φωτογραφίες τραγικών πατριωτών.    
Την ιδια περίπου εποχή πεθαίνει ο σημαντικός αριστερός ποιητής Κώστας Βάρναλης και παρακολουθούμε την κηδεία του από το ναό της Καπνικαρέας.   
Στο γήπεδο του Παναθηναϊκού της Λεωφόρου Αλεξάνδρας δίνονται μεγαλειώδεις συναυλιες με τον Μίκη Θεοδωράκη να διευθύνει την ορχήστρα και να τραγουδάει ο ίδιος μαζί με τη Μαρια Φαραντούρη.
Ημασταν όλοι τόσο νέοι…

«Τα μονοπάτια της εγκατάλειψης»

Ένα παρατεταμένο χειροκρότημα κάλυψε το τέλος της ταινίας της Ruya Arzu Koksal από την Τουρκία, που μας μεταφέρει με την ταινία της σε μια ορεινή περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Οι κάτοικοι μεταναστεύουν, κυρίως, στην Κωνσταντινούπολη, και το χωριό αρχίζει να ερημώνει. Δυό αδελφές έχουν κι αυτές εγκατασταθεί στην Κωνσταντινούπολη που είναι και τ άλλα τους αδέλφια εκεί. Θυμούνται τα έθιμα του χωριού με τις γιορτές και τα γλέντια. Οι άντρες χορεύουν τον πυρρίχειο με τα ρούχα της δουλειάς γύρω από μια φωτιά, χωρις τις αρχαϊκές στολές των Ποντίων, όπως τους βλέπουμε εδώ στις διάφορες εκδηλώσεις.
Οι γυναίκες ψήνουν τις πίττες στο σάτσι. Για όσους δεν ξέρουν τι είναι σάτσι, πρόκειται για μία στρογγυλή βαθουλωτή επιφάνεια από τσίγκο που πυρώνει πάνω
απ τη φωτιά κι εκεί ψήνονται οι πίττες.
Υπάρχει και μια ξεχωριστή μέρα. Για τη μέρα αυτή τα κοριτσια ετοιμάζουν όλο το χρόνο ένα καινούριο φόρεμα. Το κεντάνε, το στολίζουν με διάφορα πλουμίδια για τη γιορτή εκείνη. Ρούχα υπέροχα, ολομέταξα ή μπαμπακερά με χρώματα σαν ανθισμένα λειβάδια. Χωρίζονται σε δυό ομάδες, χώρια τα αγόρια απ τα κορίτσια, κι αρχίζουν να   χορεύουν αντικρυστά μέχρι που σμίγουν.
Η σκηνοθέτις μας δείχνει υπέροχα πλάνα που προμηνύουν γι αυτήν ένα εξαιρετικό κινηματογραφικό μέλλον.
Αυτά αναθυμούνται οι δυό αδελφές στην Κωνσταντινούπολη, που ενώ μένουν στην ίδια γειτονιά με τους συγχωριανούς τους σχεδόν δεν βλέπονται και μιλάνε πολύ λίγο, μόνο για πράγματα τυπικά.

«Οι Εκτοπισμένοι, Τα κακά παιδιά της Εξόδου»

Στις 11 Ιουλίου 1947, ιστορικη ημερομηνία που έγινε γνωστή ως «ΕΞΟΔΟΣ 1947», ένα παμπάλαιο πλοίο που είχε πουληθεί για παλιοσίδερα, εξέπλευσε από κάποιο παλιό λιμάνι στα νότια της Γαλλίας, κουβαλώντας 4.515 «εκτοπισμένους Εβραίους πρόσφυγες». Εξήντα χρόνια αργότερα, δύο βραβευμένοι κινηματογραφιστές από το Ισραήλ αποφάσισαν ν ανασκαλέψουν την τραγικη εκείνη οδύσσεια της «Εξόδου» του 1947 μέσα από τα μάτια κάποιων εκ των πρωταγωνιστών της, του πλοιάρχου
Ike Ahramovitch, στα 84 χρόνια του, μαζί με την Mondechai Rosman, αρχηγού των προσφύγων, που σήμερα ζεί εντελώς μόνη, διχως πόρους, σε κάποιο μισοεγκαταλλειμμένο κιμπούτζ.   
Η σκηνοθεσία είναι του Yael Kipper & Ronen Zaretsky.

Toυ Χρόνου και της Πόλης

Μια πολύ ωραια ταινία ήταν αυτή από το Ηνωμένο Βασίλειο που την πρότεινε ο κριτικός κινηματογράφου Νινος Μικελίδης, από την Πανελλήνια Ενωση Κριτικών Κινηματογράφου.
Στην ταινία ο σκηνοθέτης Terens Davies αντλεί την έμπνευσή του από τα 28 πρώτα χρονια της ζωής του στο Λίβερπουλ μέχρι τη μέρα που εγκατέλειψε την πόλη, το 1973. Σ αυτήν συνθέτει ένα προσωπικό πορτραίτο του Λίβερπουλ πέρα από τους Μπήτλς και τις ποδοσφαιρικές ομάδες, με αποσπάσματα ραδιοφωνικών εκπομπών και σχόλια του ιδίου.

Οι άλλες ταινίες

Ανάμεσα στις άλλες ταινίες που είδαμε είναι «Το ξημέρωμα» από την Ισπανία του Larry Levene για την Πακίτα, μία από τις μεγαλύτερες σταρ του ισπανικού καμπαρέ, η οποία σήμερα τσακισμένη και ξεχασμένη έρχεται αντιμέτωπη με το παρελθόν σε μια παθιασμένη ζωή που πάντα κουβαλούσε μέσα της.
Τα «Πουλιά στο Βάλτο» είναι η ταινία της Αλίντας Δημητρίου για τη συμμετοχή των γυναικών στον απελευθερωτικό αγώνα 1941-44 και τις ιδιώξεις που υπέστησαν,
οι «Λουόμενοι» της Εύας Στεφανή για τα ηλικιωμένα άτομα που περνούν τα καλοκαίρια τους στις λουτροπόλεις σε μια ράθυμη κοινωνική ατμόσφαιρα,
« Ο εφιάλτης του Δαρβίνου» του Hubert Sauper, “Η στάχτη που μένει» του Νίκου Καβουκιδη, η «H Margot” της Εύης Καραμπάτσου κ.α., οι περισσότερες σύγχρονης παραγωγής.
Οι θεατές, εκτός που γέμιζαν την αίθουσα, επισκέφθηκαν την έκθεση φωτογραφιας του Γιάννη Ιακωβίδη «Λαύριο – Εικόνες Βιομηχανικής Μνήμης» και παρακολούθησαν τη συναυλια του Σταύρου Ξαρχάκου με μουσικη που έχει γράψει για ελληνικές ταινιες στο ανοιχτό θέατρο, όπου παρά το κρύο της βραδιάς ήταν ασφυκτικά γεμάτο.

Της Ξένης Μουχίμογλου           

 

12ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ