ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

Συνοπτική ιστορία της ψηφιακής παραγωγής

Ψηφιακός κινηματογράφος

μια εισαγωγή

Η 28η Δεκεμβρίου 1895 είναι πιθανότατα η πιο σημαντική ημερομηνία της ιστορίας του κινηματογράφου. Μια χειμωνιάτικη μέρα στο Παρίσι, ο Auguste και ο Louis Lumiere ανακοίνωσαν την έκθεση, στο Ινδικό Σαλόνι στο Grand Café, στη λεωφόρο των Καπουτσίνων, με κινούμενες εικόνες, στις οποίες υπήρχε η άφιξη του τραίνου στο σταθμό της Σιοτά. Ήταν η πρώτη δημόσια προβολή κινούμενων εικόνων και, συγχρόνως, το πρώτο ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε. Η προβολή ήταν τόσο σοκαριστική που κάποιοι από του θεατές σηκώθηκαν από τις θέσεις τους και έτρεξαν να φύγουν.

Στο 1895 ο σιδηρόδρομος ήταν ένα δυνατό σύμβολο της βιομηχανικής επανάστασης της αστικής τάξης. Σήμερα η εισαγωγή της ψηφιακής τεχνολογίας στη διανομή και στη θέαση των προϊόντων της κινηματογραφικής βιομηχανίας θα μπορούσε να παρομοιαστεί σα μια διαφορετική πολιτισμική επανάσταση. Στην πραγματικότητα, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι οι τρομακτικές αντιδράσεις των θεατών στις εικόνες της άφιξης του τραίνου, που είχαν παραχθεί από τους αδελφούς Lumiere στον κινηματογράφο, έχουν το αντίστοιχό τους στην ντοκιμαντερίστικη απόδοση της πραγματικότητας από το Χόλιγουντ, στην προσπάθειά του να χρησιμοποιήσει τον ψηφιακό κινηματογράφο.

Το Χόλιγουντ εμπλέκεται στον προσδιορισμό D-Cinema ή Digital Cinema, τον ψηφιακό κινηματογράφο. Αυτός ορίζεται ως η αντικατάσταση του αναλογικού κινηματογράφου των 35mm και των κινηματογραφικών προβολών, με μηχανικά μέσα, τα οποία έχουν πλέον αντικατασταθεί με τους υψηλής ανάλυσης (high resolution) ψηφιακούς προτζέκτορες. Το E-Cinema ή Electronic Cinema, ο ηλεκτρονικός κινηματογράφος, είναι ο τρόπος να προβληθούν ταινίες στο κοινό με ηλεκτρονικό ή ψηφιακό τρόπο, σε προβολές σε διάφορες αίθουσες. Κατά συνέπεια ο ψηφιακός κινηματογράφος είναι ένα ανώτερο στάδιο του ηλεκτρονικού κινηματογράφου. Αυτοί οι προσδιορισμοί έχουν ήδη ξεπερασθεί. Δίκτυα όπως το Digitala Hus, στη Σουηδία, και το Digital Screen Network του Film Council του Ηνωμένου Βασιλείου, έχουν ήδη κάνει κάποιες νέες κατηγοριοποιήσεις.

Η ψηφιακή προετοιμασία της παραγωγής, η παραγωγή και το στάδιο μετά την παραγωγή μιας ταινίας είναι ήδη μια συνηθισμένη διαδικασία στην κινηματογραφική βιομηχανία. Η ψηφιοποίηση της διανομής σημαίνει ότι οι ταινίες μπορούν να προωθούνται με μεγαλύτερη ευκολία και με μικρότερο κόστος, παρά με το συχνά δύσχρηστο τρόπο «φυσικής» μεταφοράς των μπομπινών σε 35mm. Υπάρχουν τρεις κεντρικοί δρόμοι της ψηφιακής διανομής: οι δορυφόροι, όπου χρησιμοποιούνται οι υπάρχοντες υποδομές ICT, όπως το διαδίκτυο, με φορητούς σκληρούς δίσκους και με dvd.

Συνήθως όταν μια ταινία, σε 35mm, φτάνει για προβολή, ακολουθούμε μια διαδοχική διαδικασία, τα τρέιλερ, η διαφήμιση και η κύρια παρουσίαση. Η αυτοματοποίηση μπορεί να ελέγχει τον φωτισμό της αίθουσας και στην οθόνη με ένα αυτόματο τρόπο εμφανίζονται τα κείμενα. Η τεχνολογία που βασίζεται στο διαδίκτυο αναπαράγει αυτή τη διαδικασία με ψηφιακό τρόπο και παρέχει ευκολίες όπως η έκδοση εισιτηρίων. Η ψηφιακή προβολή είναι το επόμενο στάδιο.

Η εξέλιξη από την αναλογική στην ψηφιακή βιομηχανία δεν έγινε χωρίς δυσκολίες. Η εισαγωγή της ψηφιακής τεχνολογίας στην κινηματογραφική βιομηχανία δε διέφερε πολύ.

Οι ευκαιρίες του νέου συστήματος είναι πάντως αξιοπρόσεχτες. Η ψηφιακή τεχνολογία είναι μια ευκαιρία για τους παραγωγούς, τους διανομείς και τους διοργανωτές για να εκπληρώσουν και να ικανοποιήσουν με ακρίβεια τις επιθυμίες, συνειδητές ή ασυνείδητες, του κινηματογραφόφιλου κοινού. Το κόστος της μετατροπής (transfer) από 35mm σε ψηφιακό φορμά μιας ταινίας είναι απαγορευτικό. Είναι τρόπος ζωής να περιορίζουμε το κόστος παραγωγής, αυτό δίνει τη δυνατότητα στους κινηματογραφιστές να πειραματιστούν, μη λαμβάνοντας υπόψη τους το ρίσκο των διανομέων. Οι καλλιτεχνικοί κινηματογράφοι μάχονται ενάντια στην κυριαρχία των multiplex, αυτό θα έδινε καλύτερα αποτελέσματα στην εξερεύνηση μιας πνευματικής τροφής που έχει ανάγκη μια κινηματογραφόφιλη κοινότητα που τρέφεται με άσχημο τρόπο από τις προμήθειες του Χόλιγουντ. Οι δραστηριότητες της προφορικής εκπαίδευσης μπορούν να αναπτυχθούν με κάθετο τρόπο, μεταμορφώνοντας την κινηματογραφική βιομηχανία από μια αποκλειστικότητα σε μια συμμετοχικότητα.

Οι αδελφοί Lumire πετυχημένα προώθησαν τη βιομηχανία του κινηματογράφου γυρίζοντας ντοκιμαντέρ σε όλο τον κόσμο. Την ίδια εποχή, ο Thomas Edison, στις ΗΠΑ, ακινητοποίησε και περιόρισε τον κινηματογράφο του, χάνοντας τον ανταγωνισμό. Ο κινηματογράφος των Lumiere ήταν μια υπέροχη εφεύρεση που μπορούσε να αποτυπώσει την κίνηση και να προβάλει τις εικόνες, μερικές φορές μετά από λίγες ώρες επεξεργασίας. Κάποιος μπορεί να πιθανολογεί, αλλά, αν αυτοί ζούσαν στις μέρες μας, θα πρόβαλαν με ψηφιακό τρόπο τις ταινίες τους που θα γύριζαν με DV και θα τις διένειμαν μέσα από δορυφόρους σε όλο τον κόσμο;

Η ιστορία του κινηματογράφου -και της τέχνης- είναι γεμάτη από διαμάχες ανάμεσα στην ομορφιά και την αλήθεια. Το ντοκιμαντέρ πάντως υποχρεώνεται να αποδείξει ότι η αλήθεια είναι η ομορφιά του. Η αντίδραση του κοινού των ντοκιμαντερίστικων ταινιών των και οι αρχές της κινηματογραφικής βιομηχανίας ήταν μια παρακαταθήκη για αυτή την εξέλιξη. Η εισαγωγή της ψηφιακής τεχνολογίας στη διανομή και στην προβολή των προϊόντων της κινηματογραφικής βιομηχανίας μπορεί να είναι ένα προάγγελος μιας νέας αρχής. Είναι αυτό ένα μάθημα που πρέπει να μάθουμε όλοι μας από την πρώτη μέρα της προβολής στο καφέ, στο Παρίσι, το 1895;

Γιάννης Φραγκούλης

ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ