ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

Η  Μάχη του Αλγερίου
(la battaglia di alegeri)

ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΟ ΡΟΣΕΛΙΝΙ

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΛΓΕΡΙΟΥ

(LA BATTAGLIA DI ALGERI)
Σκηνοθεσία
Gillo Pontecorvo
Σενάριο
Gillo Pontecorvo, Franco Solinas
Φωτογραφία
Marcello Gatti
Μοντάζ
Mario Morra, Mario Serandrei
Ήχος
Omar Bouksani
Μουσική
Ennio Morricone, Gillo Pontecorvo
Σκηνικά
Sergio Canevari
Κοστούμια
Giovanni Axerio
Μέικ απ
Maurizio Giustini
Οπτικά εφέ
Aldo Gasparri
Καλλιτεχνική διεύθυνση
Tarcisio Diamanti
Σχεδιασμός παραγωγής
Sergio Canevari
Παραγωγή
Antonio Musu, Yacef Saadi, Fred Baker
Ηθοποιοί
Brahim Hadjadj (Αλί λα Πουάντ), Jean Martin (συνταγματάρχης Ματιέ), Yacef Saadi (Ντζαφάρ), Samia Kerbash (κοριτσάκι), Ugo Paletti (λοχαγός), Fusia El Kader (Χαλιμά), Omar (ίδιος), Mohamed Ben Kassen (ο Ομάρ μικρός), Michele Kerbash (Φατιά), Tommaso Neri (λοχαγός)
Χώρα: Ιταλία, Αλγερία
Διάρκεια: 121΄
Έτος παραγωγής: 1966
Είδος: ιστορική-πολιτική
Εταιρεία διανομής: New Star
Ημερομηνία εξόδου: 10/12/2009

Το 1966 γυρίστηκε αυτή η ταινία. Είναι προϊόν ερευνών που διάρκεσαν αρκετούς μήνες. Ο σκηνοθέτης και ο συνσεναριογράφος του μπόρεσαν να μάθουν τα πραγματικά γεγονότα που οδήγησαν στην επιτυχία της επανάστασης των Αλγερινών και στην απελευθέρωσή τους από το γαλλικό ζυγό.

Ο πυρήνας της ταινίας είναι, λοιπόν, ένα πραγματικό γεγονός που είναι γνωστό από την παγκόσμια ιστορία. Το 1966, μόλις ένα χρόνο μετά την ανεξαρτησία της Αλγερίας η ταινία ολοκληρώνει τα γυρίσματά της και είναι η πρώτη μεγάλη κινηματογραφική παραγωγή της αραβο-αφρικανικής αυτής χώρας.

Η αφήγηση βουτά μέσα στο πραγματικό. Ξεκινά με την ανακάλυψη μιας κρυψώνας μιας αντιστασιακής οργάνωσης. Ο στρατός μπαίνει μέσα, σκοτώνει και συλλαμβάνει όσους βρει. Φτάνει στην κρυψώνα του αρχηγού της. Αυτός, μια γυναίκα και ένα παιδί είναι πίσω από τα πλακάκια και δε βγαίνουν έξω. Ένας πληροφοριοδότης τους έχει οδηγήσει μέχρι εκεί.

Πάμε πίσω, κάποια χρόνια, πριν να κορυφωθεί η επανάσταση των Αλγερινών. Οι πρώτες αντιδράσεις, οι επιθέσεις των Αράβων που βρίσκουν επιτέλους όπλα, οι βομβιστικές επιθέσεις. Ο αραβικός και ο ευρωπαϊκός τομέας, η αστυνομία και ο στρατός, τα σημεία ελέγχου και οι τρόπος να περνούν κάτω από τη μύτη των στρατιωτικών όπλα και βόμβες, όλα αυτά με απόλυτα ρεαλιστικό τρόπο.

Θα μπορούσαμε να θυμηθούμε την ταινία «Ρώμη ανοχύρωτη πόλη», του Ρομπέρτο Ροσελίνι και άλλων, οι οποίοι δεν αναφέρονται, ιστορικά η πρώτη νεορεαλιστική ταινία. Μόνο που η ταινία του Ροσελίνι μιλά για μια ήττα, ενώ εδώ έχουμε μια νίκη. Ο τρόπος που κινηματογραφεί ο Ποντεκόρβο είναι απόλυτα ρεαλιστικός. Η φωνή του αόρατου αφηγητή (φωνή off) προσδίδει στην ταινία τη δομή ενός ντοκιμαντέρ. Και όμως, δεν είναι, αλλά είναι ακόμα μια αφορμή να ανακαλύψουμε την πολύ μικρή διαφορά μεταξύ του ντοκιμαντέρ και της μυθοπλασίας.

Η δράση είναι αργή, φτιάχνει χαρακτήρες για να μπορέσει να ορίσει αυτό που λέμε αλγερινή επανάσταση. Οι επαναστάτες, από τη μια μεριά, και οι στρατοκρατικές δυνάμεις, από την άλλη, φτιάχνουν ένα δίπολο που όταν περιστρέφεται σιγά-σιγά φτιάχνει ολιστικά έναν κόσμο, ο οποίος έχει μέσα του μια στέρεη ιδεολογία. Ανεξαρτησία, αυτοδιάθεση, δημοκρατία, υπερηφάνεια, οι λέξεις που οι Αλγερινοί βάζουν σαν προμετωπίδα για να εξεγερθούν. Αυτές που τους δίνουν δύναμη για να πετύχουν το σκοπό τους.

Η ταινία μας δείχνει αυτή ακριβώς την ιδεολογική διεργασία με τον πιο απτό τρόπο. Βλέπουμε πως λειτουργούσε η μυστική οργάνωση, πως εξασφάλιζε την ανωνυμία της, πια στεγανά είχε για να χαθούν τα στίγματα, αν έβρισκε κάτι η αστυνομία ή ο στρατός. Λένε ότι η ταινία χρησιμοποιήθηκε για μάθημα στις ΗΠΑ, σε θέματα ανταρτοπολέμου πόλης. Σε εμάς μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μάθημα επαναστατικής δράσης, όταν αυτή βασίζεται πολύ γερά στην ιδεολογία και στην αναζήτηση της αυτοκυριαρχίας. Ένα έπος σαν αυτό του 1821, όμως έγινε στις μέρες μας και μας σημαδεύει ακόμα και σήμερα.

Έχουν περάσει 33 χρόνια. Η Αλγερία πλέον είναι μια ανεξάρτητη χώρα. Οι Γάλλοι έχουν φύγει και αυτός ο πόλεμος τους έχει σημαδέψει, πολύ λιγότερο από ότι το Βιετνάμ τις ΗΠΑ. Η Αλγερία όμως έχει αλλάξει. Αντιδραστικές δυνάμεις κατάπιαν τη δύναμη της επανάστασης και φρόντισαν να βγάλουν από μέσα της την επαναστατική ιδεολογία που, εμείς, τη χαρακτηρίζουμε αριστερή. Το σωστό είναι να την αναφέρουμε σαν αριστερή ή μαρξιστική, με αραβική χροιά. Η ταινία μας δείχνει αυτή την απόσταση του χρόνου, τη φαλκίδευση των οραμάτων, την έλλειψη ελευθερίας και δημοκρατίας, ακόμα και σήμερα, όταν ο θρησκευτικός φανατισμός λειτουργεί όπως ο γαλλικός αποικιοκρατισμός: καταδυναστεύει τους ελεύθερα σκεπτόμενους πολίτες και βάζει στεγανά στη σκέψη τους. Μια ευκαιρία να κάνουμε μια ιστορική κριτική, βλέποντας ένα έργο που διακρίθηκε σε πολλά Φεστιβάλ, στην εποχή του (υποψήφιο για Όσκαρ, BAFTA, Ένωση Ιταλών Δημοσιογράφων, Kinema Junpo και FIPRESCI).

Γιάννης Φραγκούλης

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΛΓΕΡΙΟΥ (LA BATTAGLIA DI ALEGERI)